ضرورت پايش‌هاي مستمر زيست محيطي ( ۴ )
 
 ... حدود ١٦ سال از خاتمه جنگ ايران و عراق مي گذرد .اين جنگ،
 نظير هرجنگ ديگري ، آثار زيانبار و مخربي از خود بر جاي گذاشته
 که از جمله مهمترين آنها تخريب و آلودگي محيط زيست هر دو کشور
 است . پس از همه جنگها ، رسوباتي خطرناک در طبيعت بر جاي
 مي ماند که ضروري است شناسائي و پاک سازي شوند ، امري که
 متآسفانه هر دو طرف درگير کمتر به آن پرداخته اند .
 دراينجا لازم است اشاره اي داشته باشم به کتابهاي درسي خودمان
 که به احتمال زياد شما هم خوانده ايد : جريان عنصر راديواکتيوي بنام
 استرنسيوم ٩٠ و اينکه همراه باد و باران در سراسر دنيا منتشر شده
 و با جذب شدن در بافتهاي گياهان و جانوران و انسان ها مي تواند
 منجر به مشکلات خاصي شود .مي بينيم که يک آزمايش اتمي در
 جزيره اي کاملا دور افتاده و متروک نزديک قطب جنوب صورت مي گيرد
 اما عوارض ناشي از آن سالها گريبانگير همه موجودات زنده جهان
 مي شود . برگرديم به ميهن خودمان ؛ سالهاي سال شديدترين
 درگيري هادر نخلستانهاي جنوب غربي کشور صورت گرفته و رسوبات
 انواع فلزات سنگين - موجود در انواع گلوله ها و پرتابه ها - نظيرسرب
 و نيکل و کادميوم ... و انواع ترکيبات سمي - موجود در مهمات - نظير
 جيوه و ارسنيک ... در خاک اين منطقه باقي مانده است .ترکيبات
 بسيار خطرناک ديگر نظير گازهاي شيميائي خردل ، سارين و اعصاب
 را هم اضافه کنيد . اين ترکيبات از طريق خاک و آب وارد چرخه حيات
 مي شوند ، جذب نخل ها شده و به هر دانه خرما هم سهمي مي
 رسد و چند صد کيلومتر اين طرف تر ما آن را با لذت مي خوريم .
 دامها در مراتعي که سابقآ محل درگيري بوده تغذيه مي شوند و از
 طريق علوفه حاوي مواد سمي ، شير و گوشت شان آلوده شده
 و باز ما آنها را مي خوريم .حتي يک مورد تاکنون نشنيده ام که از
 محصولات زراعي و دامي اين مناطق نمونه برداري و عيارسنجي
 شود . کشورهائي که داراي فناوري پيشرفته تسليحاتي هستند
 - نظير همه کشورها - سالانه تمرينات و مانورهاي گسترده اي
 دارند .در اين کشورها قبل و بعد از مانور  از خاک ، آب و گياهان
 منطقه عمليات نمونه برداري مي شود تا آلودگي حاصل از رزمايش
 کاملا مشخص شود . موارد متعددي بوده که نهادهاي بهداشتي
 يا زيست محيطي آن کشورها ، منطقه رزمايش را قرق مي کنند
 و با کيلومترها حصار کشي ، سالها يک منطقه را ايزوله مي کنند
 تا ميزان آلودگي به سطح قابل قبولي کاهش يابد .فکر نمي کنم
 در کشور ما ناظرين سازمان حفاظت از محيط زيست حتي اجازه
 ورود به منطقه مانور را داشته باشند چه رسد به اينکه في المثل
 مانور را لغو و يا منطقه را ايزوله کنند . يادمان باشد که بسياري
 از مانورهاي نظامي ما در همين بيابانهاي بين قم و تهران انجام
 مي شود و بر اساس جهت طبيعي باد ، غبار مناطق مذکور
 به راحتي به تهران و نواحي اطراف رسيده و رسوب مي کند .
 ... ما نيز بالاخره بايد روزي از يک جائي شروع کنيم و البته هر
 چه زودتر بهتر . بسيار اميدوارم که نهادهاي زيست محيطي و
 و بهداشتي - درماني ما هنگام رويدادهاي زيانبار ، رديابي عناصر
 مخرب را از نزديک و به فوريت آغاز کنند تا آثار مخرب چنين عواملي
 به حداقل برسد . از نهادهاي حکومتي و سياسي و نظامي نيز
 انتظار مي رود که راه را براي چنين پايش هائي هموار سازند.
 مطلب را با ذکر ٢ مثال مهم به پايان مي برم :
 ١-  تقريبا همه آزمايشات هسته اي پاکستان در بيابانهاي استان
 بلو چستان آن کشور انجام مي شود . آيا نهادهاي مسئول ايران
 - به جهت ارزيابي عوارض خطرناک زيست محيطي - در نوار مرزي
 مجاور محل آزمايش مستقر مي شوند يا خير ؟
 ٢- مخاصمات ويرانگر دولت پيشين عراق طي ٣ جنگ فاجعه بار
 آلودگيهاي بسيار گسترده اي در غرب و جنوب ايران ، در کويت
 و در خليج فارس به وجود آورده است . آيا في المثل شيلات
 ايران هرگز آزمايشات توکسيکو لوژيک ( سم شناختي ) روي
 محصولات دريائي که عرضه مي کند انجام داده يا خير ؟ ...
 
لینک